Pasif Nitelikli Gelirler Nelerdir?
Hepimiz, bir şekilde daha fazla para kazanmayı ve daha az çalışmayı hayal ederiz. İş hayatının, özellikle İstanbul gibi bir şehirde, ne kadar yoğun ve zorlayıcı olduğunun farkındayız. Çalışma saatleri uzar, trafik saatlerini göz önüne alırsak, çoğu zaman eve yorgun ve tükenmiş bir şekilde dönüyoruz. Ama bir de hayatta pasif gelir kaynakları var. Peki, pasif nitelikli gelirler nelerdir? Bunu, yalnızca finansal açıdan değil, toplumsal cinsiyet, çeşitlilik ve sosyal adalet bakış açılarıyla incelemeye çalışalım.
Pasif Gelir ve Toplumsal Cinsiyet Farkları
Pasif gelir, bir kaynağın sürekli olarak size gelir getirmesi anlamına geliyor. Yani, bir kez kurduğunuz sistem, sizin sürekli çalışmanıza gerek kalmadan size para kazandırmaya devam ediyor. Bu gelir kaynakları yatırım yaparak, mülk sahibi olarak, hatta dijital ürünler oluşturarak elde edilebiliyor. Ancak, toplumsal cinsiyet açısından baktığımızda, bu fırsatlara herkesin eşit bir şekilde erişemediğini görmemek mümkün değil.
Bir gün iş çıkışı, Taksim’de yürürken sokakta rastladığım bir grup kadın, kendi işlerini kurmuşlardı. Genellikle evde çocuklarıyla ilgilenen ve o yüzden dışarıda tam zamanlı çalışamayan kadınlar, pasif gelir sistemleriyle para kazanmayı öğrenmişlerdi. Bu kadınlar, örneğin el yapımı ürünler veya dijital tasarımlar satıyorlardı. Bu tarz işler, onlara evde kaldıkları süre boyunca gelir sağlıyordu. Fakat İstanbul’da yaşayan, büyük şehirdeki iş yaşamına tamamen entegre olamayan kadınlar için pasif gelir fırsatları hala oldukça sınırlı. Çoğu kadın, aynı anda hem evdeki işleri hem de işe gitmek zorunda kalıyor. Bu yüzden, pasif gelir kaynakları oluşturabilme fırsatı da kısıtlı oluyor.
Düşünsenize, bir kadın hem evde çocuklarına bakmak zorunda hem de dışarıda sabah 9 akşam 6 arasında çalışmak durumunda. Böyle bir yaşamda, pasif gelir elde edebilmek için ekstra bir çaba, daha fazla zaman ve başlangıç sermayesi gerekiyor. Çeşitli fırsatlar mevcut ama hepsi herkese ulaşılabilir değil.
Pasif Gelir ve Çeşitlilik
Çeşitlilik, her bireyin farklı geçmişlere, becerilere ve kaynaklara sahip olduğu bir gerçektir. İstanbul’da yaşarken toplu taşımada gördüğüm bir sahne bana pasif gelir konusunun çeşitlilik açısından nasıl farklılaştığını anlatan çok önemli bir örnek oldu. Bir sabah Kadıköy’de metrobüse binerken, karşımdaki kadının telefonunu incelediğini fark ettim. Kadın, Instagram üzerinden ürün satışı yapıyordu. Yine, daha önce arkadaşlarımla konuşurken, bu tarz sosyal medya üzerinden satış yapan kişilerin çoğunlukla genç, girişimci ve bazılarına göre şanslı olduğunu fark ettim. Çünkü internetin sunduğu fırsatları değerlendirebilecek bir altyapıya sahipler.
Fakat bunun zıttında, internet ve sosyal medya gibi platformları yeterince etkin kullanamayan gruplar da var. Özellikle dijital okuryazarlığı düşük olanlar için, pasif gelir elde etme fırsatları çok daha sınırlı. Bunun yanında, bazı yaşlı insanlar, büyük şehirlerde yaşayan göçmenler veya engelli bireyler de bu dijital dünyadan uzak kalabiliyor. Pasif gelir elde etmek için dijital beceriler gerektiren yöntemler her ne kadar yaygın olsa da, herkes bu fırsatlara eşit erişim sağlayamıyor. Dolayısıyla, çeşitlilik ve sosyal eşitsizlikler, pasif gelir fırsatlarının kimlere daha kolay ulaşabileceğini de belirliyor.
Pasif Gelir ve Sosyal Adalet
Sosyal adaletin, gelir eşitsizliklerini azaltma ve herkesin eşit fırsatlara sahip olma amacını taşıdığını hepimiz biliyoruz. Ancak, pasif gelir konusunda, toplumsal yapılar ve ekonomik eşitsizlikler çok önemli bir engel oluşturuyor. Bir gün bir arkadaşım, ek iş olarak dijital kitap yazıp sattığından bahsediyordu. Bu kitapları satarken, toplumsal cinsiyet, kültürel farklılıklar ve dil bariyerleri gibi unsurları göz önünde bulundurmanın önemini vurguladı. Kendi dilinde yazılan kitaplar, her kesimden insana ulaşabiliyor ve pasif gelir elde etmenin yanında, sosyal adalet açısından da önemli bir fırsat sağlıyordu.
Özellikle düşük gelirli, kırsalda yaşayan veya eğitim seviyeleri sınırlı bireyler için pasif gelir kaynakları daha zor ulaşılabilir hale gelebiliyor. Birçok insan, dijital ortamda iş yapabilmek için yeterli altyapıya veya bilgiye sahip değil. Toplumsal adalet açısından bakıldığında, bu engellerin aşılması gerekiyor. Çünkü pasif gelir yaratabilen insanlar daha çok eğitilmiş, daha iyi ekonomik koşullara sahip ve çoğunlukla dijital beceriler konusunda daha bilgili.
Sonuç
Pasif gelir elde etmek, tabii ki ekonomik özgürlüğü elde etmek adına güçlü bir araç olabilir, ancak bu fırsatlar herkes için eşit şekilde sunulmuş değil. Toplumsal cinsiyet, çeşitlilik ve sosyal adalet gibi faktörler, bu fırsatların kimlere ulaşabileceğini belirliyor. İstanbul’daki sokaklardan, toplu taşımadaki günlük yaşamdan gözlemlediğim kadarıyla, pasif gelir fırsatları hala çoğunlukla belirli grupların erişimine açık. Ancak, bu fırsatları en iyi şekilde kullanabilen gruplar da sadece şanslı olanlar değil, aynı zamanda dijital becerilerini geliştiren, bu alanda eğitim almış ve doğru fırsatları zamanında değerlendiren kişiler. Sosyal adalet, bu fırsatların herkes için eşit bir şekilde sunulması anlamına gelmeli; herkesin kendi potansiyelini en iyi şekilde değerlendirmesine imkan tanımalı.